Η μάχη της Αδριανούπολης (378 μ.Χ.) ήταν μια από τις χειρότερες στρατιωτικές ήττες σε όλη τη ρωμαϊκή ιστορία. Ο Ρωμαίος ιστορικός Αμμιανός Μαρκελλίνος τη συνέκρινε με την καταστροφή των Καννών (216 π.Χ.), όπου ο Καρχηδόνιος στρατηγός Αννίβας Βάρκα εξολόθρευσε περίπου 50.000 λεγεωνάριους.
Στην Αδριανούπολη, οι ενωμένες γοτθικές δυνάμεις με τη βοήθεια των Ούννων. νίκησαν αποφασιστικά τον ανατολικό ρωμαϊκό στρατό υπό την ηγεσία του αυτοκράτορα Ουάλη. Περίπου 20.000 στρατιώτες χάθηκαν εκείνη την ημέρα, μαζί με τους περισσότερους υψηλόβαθμους αξιωματικούς. Ο ίδιος ο Αυτοκράτορας Ουάλης σκοτώθηκε στη μάχη. Το σώμα του δεν βρέθηκε.
Μετά τον θρίαμβό τους, οι Γότθοι εισέβαλαν στα Βαλκάνια.Χρειάστηκαν χρόνια μέχρι ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος να σταθεροποιήσει τον έλεγχο, επιτρέποντας στους βαρβάρους να εγκατασταθούν με ευνοϊκούς όρους. Ωστόσο, παρά τις μεγάλες απώλειες, η μάχη της Αδριανούπολης δεν οδήγησε στην κατάρρευση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο ανατολικός, και όχι ο δυτικός ρωμαϊκός στρατός, υπέστη το πλήγμα.
Ωστόσο, η Αυτοκρατορία επέζησε στην Ανατολή.
Ο Ουάλης
Η δολοφονία του αυτοκράτορα Ιουλιανού στην Περσία το 363 μ.Χ. άφησε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε αταξία. Ο διάδοχος του Ιουλιανού, ο αυτοκράτορας Ιοβιανός , πέθανε στο δρόμο της επιστροφής στην Κωνσταντινούπολη.
Ο ρωμαϊκός στρατός που είχε απόλυτη ανάγκη από έναν ηγέτη εξέλεξε τον Ουαλεντινιανό για αυτοκράτορα και εκείνος διόρισε τον αδελφό του Ουάλλη στην Ανατολή. Τα δύο αδέλφια ήσαν Ιλλυρικής καταγωγής, Γεννήθηκαν στο Βίνκοβτσι της Κροατίας. Ο πατέρας τους Γρατιανός ο Πρεσβύτερος ήταν εξέχων στρατηγός την εποχή που ήταν αυτοκράτορες ο Μέγας Κωνσταντίνος και ο Κώνστας.
Ο ιστορικός του 5ου αι. Σωζομενός γράφει ότι ο Ουαλεντινιανός Α΄ ήταν «Ορθόδοξος Χριστιανός» (της Νίκαιας), και ο Ουάλης Αρειανός από την τάξη των «Ομοίων».
Ο ιστορικός Αμμιανός Μαρκελλίνος γράφει ότι συνεκλήθη συμβούλιο στη Νίκαια της Βιθυνίας, στο οποίο ο Ουαλεντινιανός Α΄ ανακηρύχτηκε Αύγουστος. Το Πασχάλιο Χρονικό γράφει ότι η ημερομηνία τής στέψης του ήταν η 25η Φεβρουαρίου 364.
Ο Ουάλης παραλίγο να χάσει τον θρόνο στην αρχή της βασιλείας του από την Στάση του Προκόπιου. Σύμφωνα με τον Αμμιανό Μαρκελλίνο, ο Προκόπιος που γεννήθηκε στην Κιλικία από την πλευρά της μητέρας του, ήταν συγγενής, (εξάδελφος), με τον αυτοκράτορα Ιουλιανό.
Ο Προκόπιος μετά τον θάνατο του Ιουλιανού και επειδή φοβόταν μήπως οι διάδοχοι του Ιουλιανού τον σκότωναν άρχισε να κρύβεται στον Πόντο και την Κριμαία. Καθώς ο Οθάλης απουσίαζε από την πρωτεύουσα στην περιοχή της Αντιόχειας με σκοπό την καλύτερη εποπτεία των Βυζαντινοπερσικών συνόρων ο Προκόπιος επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και εκμεταλλευόμενος την απουσία ισχυρού στρατού στην πρωτεύουσα και φρουράς στο παλάτι,[εξαγοράζοντας τους αρχηγούς δύο λεγεώνων που όδευαν προς τη Θράκη ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας στις 28 Σεπτεμβρίου του 365 μ.Χ.
Μεταξύ των υποστηρικτών του ήταν οι εθνικοί λόγιοι, οι συγκλητικοί, το προσωπικό των ανακτόρων και τα κατώτερα στρώματα του πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης.
Η «Σύγκλητος» τον νομιμοποίησε .Ο Προκόπιος θέλησε να επεκτείνει στρατιωτικώς την εξουσία του. Πέρασε στη Μικρά Ασία και νίκησε τον στρατό του Ουάλη καταλαμβάνοντας όλη τη Βιθυνία. Περίπου ένα χρόνο μετά .Ο Προκόπιος συνελήφθη από τα δικά του τα στελέχη και αφού παραδόθηκε στον Ουάλη, αποκεφαλίσθηκε στις 27 Μαΐου 366. Ηταν η εποχή που η περσική απειλή διαφαινόταν ξανά στον ορίζοντα.
Μετά την υποταγή του σφετεριστή Προκόπιου, ο Ουάλης έστρεψε το ενδιαφέρον του στα ανατολικά σύνορα, που βρίσκονταν σε απειλή από τους Πέρσες ειδικά στην Αρμενία. Επιτέθηκαν επίσης Σαρακηνοί και Ίσαυροι.
Έτσι, όταν το 367, οι γοτθικές φυλές ζήτησαν από τις ρωμαϊκές αρχές άδεια να διασχίσουν τον Δούναβη καθώς τις απειλούσαν οι Ούννοι, ο Ουάλης συμφώνησε με χαρά.
Οι πολεμοχαρείς Γότθοι ήταν μια ιδανική επιλογή για να γεμίσουν τις εξαντλημένες τάξεις, να επανδρώσουν τις συνοριακές άμυνες και να ενισχύσουν την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Η Ρωμαϊκή Κακομεταχείριση Οδήγησε στη Γοτθική Εξέγερση.
Το σχέδιο του αυτοκράτορα Ουάλη ήταν σωστό. Ωστόσο, φοβούμενοι τους Ούννους, οι Γότθοι διέσχισαν τον Δούναβη γρήγορα και σε μεγάλους αριθμούς. Η μαζική εισροή βαρβάρων σε συνδυασμό με τη διαφθορά των τοπικών αρχών οδήγησαν σε τριβές μεταξύ των δύο πλευρών. Αφού υπέστησαν επανειλημμένα κακομεταχείριση και ταπείνωση, οι Γότθοι πήγαν σε πόλεμο με τους Ρωμαίους. Για δύο χρόνια, οι βάρβαροι λεηλατούσαν τη Θράκη.
Ο Ουάλλης προχώρησε σε εκστρατεία εναντίον των Γότθων κατά μήκος του Δούναβη (367-369). Τα επόμενα χρόνια αντί να επικεντρωθεί στον κύριο αντίπαλο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας – την Περσία των Σασσανιδών – ο Ουάλης είχε τώρα έναν νέο πονοκέφαλο να αντιμετωπίσει. Μέχρι το 378 μ.Χ., έγινε σαφές ότι ο μόνος τρόπος για να εξαλειφθούν οι βάρβαροι ήταν ένα άμεσο χτύπημα.
Ακούγοντας ότι οι Γότθοι είχαν στρατοπεδεύσει στην περιοχή της Αδριανούπολης , ο αυτοκράτορας Ουάλης μετέφερε όλες τις δυνάμεις από τα ανατολικά σύνορα και ανέλαβε προσωπικά τη διοίκηση του στρατού.
Σε αντίθεση με τον αδελφό του Ουαλεντινιανό Α ́, ο οποίος ηγήθηκε πολλών επιτυχημένων εκστρατειών κατά των βαρβάρων στη Δύση, ο Ουάλης δεν είχε καμία νίκη σαν στρατηγός.
Ο Ουάλης που ζητούσε την «δόξα» βασίστηκε στις πληροφορίες των «ανιχνευτών»
για μια δύναμη περίπου 10.000 βαρβάρων με επικεφαλής τον Φριτιγέρνο, τον αρχηγό των Θερβίγγων. Οι ανιχνευτές του Ουάλη δεν κατάφεραν να εντοπίσουν το βαρβαρικό ιππικό με επικεφαλής τους οπλαρχηγούς των Γρεουτούνγκι – Αλάθεο και Σαφρόξ , που έλειπαν σε επιδρομή.
Έτσι, ο αυτοκράτορας απέρριψε την προσφορά του Φριτιγέρνου για ειρήνη και ετοιμάστηκε για μάχη.Ο στρατός του Ουάλη όμως ήταν απροετοίμαστος για τη μάχη.
Νωρίς το απόγευμα της 9ης Αυγούστου, ο ρωμαϊκός στρατός έφτασε μπροστά στο Γοτθικό στρατοπέδο, που προστατεύονταν από την τάφρο και την περίφραξη. Φοβούμενος την ήττα, ο Φριτιγέρνος, ζήτησε για άλλη μια φορά διαπραγμαεύσεις. Αυτή τη φορά ο Ουάλης δέχτηκε .
Οι άνδρες του ήταν κουρασμένοι και διψασμένοι από την πορεία κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο και ήταν εκτός μάχης. Καθώς ξεκινούσαν οι διαπραγματεύσεις, δύο μονάδες ρωμαϊκού ιππικού, χωρίς διαταγές, εξαπέλυσαν επίθεση, αλλά οι Γότθοι τους έδιωξαν. Μην έχοντας άλλη επιλογή από το να πολεμήσει, ο αυτοκράτορας Ουάλης διέταξε γενική επίθεση, παρόλο που το πεζικό του δεν ήταν πλήρως προετοιμασμένο. Στην πραγματικότητα, η πίσω φάλαγγα εξακολουθούσε να φτάνει στο πεδίο της μάχης όταν ξέσπασαν οι μάχες.
Παρ' όλες τις δυσκολίες, αρχικά, οι Ρωμαίοι είχαν επιτυχία. Έχοντας αριθμητικό πλεονέκτημα, το καλά πειθαρχημένο ρωμαϊκό πεζικό απώθησε τους Γότθους πίσω στον κύκλο των αμαξών. Ωστόσο, το γοτθικό ιππικό εμφανίστηκε ξαφνικά, συνοδευόμενο από Ούννους και Άλανούς ιππείς.
Ο εχθρός επιτέθηκε στη ρωμαϊκή δεξιά πλευρά, κατατροπώνοντας το ιππικό τους, γεγονός που άφησε το πεζικό εκτεθειμένο στην επίθεση από τα μετόπισθεν. Την ίδια στιγμή, οι πολεμιστές του Φριτιγέρνου, βγήκαν μπροστά από τις άμαξες για να χτυπήσουν τους λεγεωνάριους κατα μέτωπο.
Περικυκλωμένοι και ανίκανοι να ξεφύγουν, οι Ρωμαίοι στρατιώτες σφαγιάστηκαν κατά δεκάδες χιλιάδες. Οι επιζώντες που κατάφεραν να σπάσουν τις τάξεις, τράπηκαν σε φυγή Γότθους.