1943. Η Συνάντηση των Βορειοηπειρωτών στην Ανεμόραχη

 

Το χωριό λεγόταν Ανεμόραχη αλλά έγινε «Μεμόραχη». Βρίσκεται σε υψόμετρο 150 μέτρων 12 χλμ ανατολικά των Αγίων Σαράντα. 

 Εκεί, τον Αυγούστο του 1943 μαζεύτηκαν αντιπρόσωποι από τα ελληνικά χωριά και αποφασίστηκε ομοφώνως να συγκροτηθεί αντιστασιακή οργάνωση για υπεράσπιση των Ελλήνων. Στο «Συνέδριο της Μεμόραχης» βρέθηκαν 84 αντιπρόσωποι των ελληνικών χωριών. 

Μερικοί απ’ αυτούς που συμμετείχαν ήταν, οι Γκουβέλης Ελευθέριος, Λάππας Μιλτιάδης και Ζώτος Γεώργιος από τη Δρόβιανη, ο Κάλλης Ιωάννης από τη Λεσινίτσα, ο Θωμάς Σπύρος απ’ την Αρδάσοβα, ο Γραίκας Φώτος, καθηγητής θεολόγος και ο Κώτσης Νικόλας από τη Δίβρη, ο ιερεύς Ανδρέας Ιωαννίδης (Παπανδρέου), ο Παππάς Ιωάννης και ο Κόκκαλης Σταύρος από το Αλύκο, ο ηγούμενος της ιεράς μονής Θεολόγου, ο ιερεύς Βασίλειος Τζόρος, (Παπαβασίλης) από τη Μάλτσιανη, ο θρυλικός Καπετάνιος του Βούρκου Θύμιος Λιώλης από το Τσαούσι, ο Στεργιόπουλος Χρήστος από τους Λαζάτες. 

 Το Συνέδριο εξέλεξε ομόφωνα Αρχηγό του συγκροτήματος Ριζών, τον Ελευθέριο Γκουβέλη με βοηθό του τον Νικόλαο Κώτση και για τα τμήματα του Βούρκου εξέλεξε τους Θύμιο Λιώλη, Σταύρο Κόκκαλη, Χρήστο Στεργιόπουλο και Ιωάννη Παππά. Κάπου στο μέσον της Συνάντησης κατέφθασε απρόσκλητος ο Μιλτιάδης Κυργιάννης, με το ψευδώνυμο Αλέξης Γιάνναρης, με μια ομάδα 4 ενόπλων, σαν εκπρόσωπος του ελληνικού Ε. Α.Μ και συνάντησε την αποδοκιμασία όλων των συνέδρων. 

Αλλά οι σύνεδροι αγνόησαν τελείως την παρουσία του και αποφάσισαν ομόφωνα να οργανώσουν ένοπλες ομάδες στα χωριά της περιοχής τους, να οργανωθούν σε όλα τα χωριά Επιτροπές Εθνικού Αγώνα και ν’ αρχίσει άμεση προσπάθεια επαφής με τις περιοχές της Χειμάρρας, της Δρόπολης και του Πωγωνίου, για να πράξουν και αυτοί το ίδιο, ώστε όλοι μαζί να αντιμετωπίσουν τον επερχόμενο κίνδυνο.